Jumat, 16 Mei 2014

Lontar KURANTA BOLONG



Lontar
KURANTA BOLONG

(1.b). Awighnamastu namaśiwayā. Nihan kālimo hosāddhā puranta bolong, osaddaning rare, draṣṭining bhāṭara wiṣṇu, mangkanā, maha bhārā kasidya nirā, amnahi sakāla bwaṇa kabeh, ya ta dadihakên kaparipūrṇnaning wong rare, tkaning kadirgghāyuṣān, lupūti ri lara wyaddi, mwah pati, kramanya hāywa tan prayatnā, hānginaknā tatambaning wong rare. Iki śwadharmma putus, nga. Sang amangku, usaddi ni wong rare. Ta, rare, nguwus, śa, liñjong canging, 11, bidang, padang lêpas, 11, katih, ra, bwang adas. Kākttrang ma-
(2.a). ka urūg-ūrug pabahane. Mwah wdaknya ring rāgga, śa, liñjong canging, 7, biddāng, padang lêpas, 7, kaṭih, ra, addas, 7, wiji, wdakna. Ta, nguwus, śa, kapkāp, tmurose, 3 bidang, rajah kidi iki, Ang Ung Mang, maurūg-ūrug pabahane, mwah wdaknā. Ta, rare nguwus, śa, liñjong canghing, 3, kaṭih, ckuh lanang, 3, iris, paddang lêpas, 3, kaṭih, pañcung puhaknā. Ta, rare bolong, śa, cārmmaning tribalus, yuyu batu lanang, wong kuning, rwani kangkāng yuyu, 7, lêmbār, ikā sammi ginsêng, pet harênge, tampak rinajah gnah i bolong. Ta, pā-
(2.b). nguñci rare, yadya nguwūs, śa, muñcuk nagāsari, sulatri, ring camplung, padda, 7, muñcuk, slaśih mrik, padang lêpas, padda, 9, muñcuk, ra, klabêt, 9, wiji, pêngpêng siwādwarānya, mwah pupuknya, tkaning tatereknya, śa, muñcuk nagghāsari, sulatri, camplung, padda muñcuknya, emben canging, ra, klabêt, 11, wiji, mwah wdaknya ring raggā, śa, krikānan dapdap, ne nguddā, ring gamonga kdis, wdaknā ring sūku, śa, bwah base, ring maświ, wdaknā. Rare kasaban, grah mwang sawan, śa, uku-ukū, 3, muñcuk, puhaknā netranya. Mwah mā-
(3.a). ka wdaknya, śa, don dapdap ne kuning, ra, ckuh lanang. Ta, rare sarab angin, wṭêngnya bêngkā, śa, don adas, bawang, sêmbar wtêngnya, śa, mwah tambanya, liñjong canging, bawang ngaddas, sêmbar wtêngnya. Ta, rare sarab angin, mwah sarab appi, abang rupaning rare, śa, rwaning waluh pahit, rwaning sunti-sunti, don katepeng, rwaning kliki bāng, bawang, jamoknā. Ta, rare sabahā, mwang mawatuk, śa, cārmmān gatthep, gulā klāpā, prês saring, tahap. Mwah maka sêmbarnya, śa, don balimbing buluh, nyuh mtunu, tmutis, sêmbar gulu, tkaning daddanya, rauhing ulun hā-
(3.b) tṭinya. Ta, rare, watuk kiningan, śa, ulungan don balimbing wsi, ra, kaśunā jangu, sêmbar dadanya. Ta, rare ckehan, śa, rwaning pañcarsoṇnā, rêb kabeh, urab dening nyuh tunu, bawang bhāng, pes tambus, wus ratêng, damuhin sawngi, beñjangnya prês saring, lolohaknā. Ta, rare êndêl tur mutah-mutah, tan marênān, śa, ckuh lanang, pu ning kunir, warangan, ra, majākling ktumbah, uyah, tambus sammi, wus ratêng, patinya tahap. Ta, rare mising, tur ngutah-utah, śa, gamongan cili, ra, muśi, jamboknā. Ta, rare mising, sa,
(4.a) blalang kbo, ginsêng, ra, bawang pêndêm, we iraggan ktan gajih, tahapāknā. Malih arapnya, śa, carmmān tuwi putih, adas. Mwah apwangkongnya, śa, carmmān buni tahi, bras ābang, adas, arapaknā. Ta, rare mising, śa, rwaning balimbing wsi, sakamulan, bawang tambus, ttahap. Ta, rare mawatuk, śa, wwadding katepeng, akah tampak limān, sokā natar sakawit, nyuh tunu, bawang mêtambus, tahapāknā. Mwah wwang atuwa mawatuk, wor ring bangle, wādding kacêmcêm putih, ra, kaśuṇā jangu, sami tambus, tahāpāknā,
(4.b) Ta, rare mising, śa, kulit woh dhlimmā, bras bāng, arapaknā, yen kraṣā grah awaknya, śa, don bulun bawang, uśuggāknā, awor ring bawāng ngadhās, kinlā. Ta, rare mising, śa, cārmman tuwi putih putih, lunak bakar, ra, ādas, tahap. Ta, rare pjên, śa, wwadding bintênu, daha tkani lublubnya, bangsing kresek ne ngudā-ngūddā, santên kane, gulā, bwang tambus, tahap, mwah arapnya, śa, don katimun gantung, êntik katimun tahin cicing, ra, adas, arapaknā. Ta, rare pöjên, śa, rwaning katepeng, adas, arapaknā. Ta, rare pjên a-
(5.a) panês, śa, akah kopok-kopokan, ne pinge, ra, bawang ngadas, arapaknā wtêngnya. Ta, rare tan kwaṣā angising angūyuh, śa, lublub tingkih, bawang ngadas, arapaknā. Ta, rare wtêngnya mangkak, sêbahā mwang jampi, tur tan kwaṣā amangan, śa, sumanggi gūnung, sak gêgêm, rwaning pepe gunting, hatin kunir, isin tingkih, bawang, yan kraṣā agrat, pêpêhin mbotthan pandan, tahāp. Ta, rare caksunya abuh, śa, liñjong canging, bawang, ne barak, adas, arapaknā gigirnya, phalānya ilang raning madā. Ta, rare soccanya bsêh, tan pasangkā
(5.b) n, śa, bras mês, bawang mêtah, arapaknā. Ta, rare soccanya buh, śa, we susu, ne manak wahū apisān, puh irūng ni rare. Ta, rare awaknya grah, uyang blangsah, tur ngliyêp, śa, liñjong canging, padang lêpas, kulit taluh syap, pinipis kabeh, wdaknā. Ta, rare gênit gatêl awaknya, śa, don nangkā kuning-kuning, ra, isen, wdaknā. Ta, rare gnit gatêl awaknya, śa, don isen, mrica, pinipis, wdaknā, ikinlā sadraṇā tambā iki. Ta, rare awāknya gnit bintul-bintul, tur bintul, śa, carmmān kalimoko, miccā, isen (Bersambung).

Kamis, 15 Mei 2014

Tutur Bang Bungalan



Tutur
Bang Bungalan

Murda Pustaka
: Tutur Bang Bungalan
Wit Lontar
: Puri Bangli, Bali
Kaalih aksara olih
: Ida Bagus Bajra
Asrama
: Giriya Gunung Payangan. Jl Pasar Payangan No 12, Payangan, Gianyar, Bali, Tlp (0361) 8621075.
Tanggal
: 17 Februari 2014
Katureksa olih
: -
Pustaka
: Buku ngangge aksara Bali

Om Awignamastu Nama Sidham, Itti Tutur Bang Bungalan ngaran, luirniya Upapati laraniya, patirtha weruha sakaluiraning jajuwangan, nyuwang nyama, salah wekasaniya andadi Endep-endep, nyuwang mantu dadi Namu-namu dadinta.
Nyuwang ipah, salah, dadi Iris-iris, sanaknya nyuwang rarama salahnya dadi Ulad-alid sanaknya, luirniya yan Arya, Dhalem nyuwang wwang tani, salah, sanakniya bengkiwa,  rabiniya sama salah, Aloka, ngaran, kaselehan ikang Tonya saluiring salah jajuangan.
Yan mula bangsa tunggal tan wenang ingameta tan wenang ingameta ika ngaran Salan Juangan, dadi susud guna, susud wangsa, dadi salah krama, salah krethi, salah basa, salah tingkah, salah tunasan, salah indik, salah sambatan, apan si beten dadi luhur, dadi salah takeh, salah linggih, linggi dadi ngaran Lingga, Lingga ngaran taru tan wenang sor luhurin, dadi salah linggih, dadi nyakitin, dadi cacad, sanakniya dadi cacad, ngaran setan dadi metu kali matemahan rug kang jagat, ne tan wenang wenang ingangge dudu ikang manusa, setan mawak wwang, setaning jurang, setaning sema, setaning alas, setaning awak, Buhta Kancaka, Bhuta Kalpa tur Bhuta Kala Durgha Maya.
Ika nguduh matya dadi manusa iya nadah ibunta salah ingangge malih nyuwang cucu pelih salah, nyuwang kajuang masih salah, Makedengan Ngad ngaran, hana caruniya maguling pabangkit guling ika kucit butuhan, pamarginiya ring marga agung, pamaraniya majaga satru tur mabakti mider anuwut urip dina.
Punika nyuwang nyama masih salah silih tunggil rusak, Titi Ugal Agil, ngaran, patuh tingkahe teken anak demen mamitra masih salah, marabi ring wong arabi, sami salah, apan manusane sama awak kayu ne dadi parahyangan, kakubon, pakubonane mawenang-wenangan, ling Sang Brahmana, yan parahyangan lalumbungan wenang tarune jati anggening pakubonan manusa tan wenang, apan taru mesor singgih, pati kacuh adan manusa yaning manusane salah juwangan. Yan pakubonane cacad munggah apan tan wenang angge ingangge ika dadi cacad, manusa tan hana kadi taru latha, tan surud tempuh angin agung alit, tan hana luput wwang tibaning bayu, nanging bayu angaraning baya, baya ingaranan sakit, apan taru tunggal ring manusa, duwaning manusane salah juwangan, sama cacad, apan iya salah linggih. (bersambung)

Kamis, 27 Maret 2014

Babad Pasek



BABAD PASEK
Turunan Lontar                       : Gedong Kirtya
Druwen                                   : Singaraja
Nomor                                     : Va.963/6
Antuk                                      : I Ketut Windia
Katureksan antuk                    : I Ketut Suwidja
Ketik Malih Antuk                  : Ni Made Sariani
Tanggal                                   : 4 Juli 1988
---------------------------------------------------------------
1.b. Om Awigenamastu nama siwa ya. Paksa pengaksamaning nghulun de Bhatara Hyang Mami, singgih ta sira Hyang, alungguheng sunia taya, tabe-tabe pwang nghulun, de Bhatara Hyang Kabeh, cinitra mungguwing lepihan, sira sang inugraha, anawaka purwa sang wus lepas, luputa tan hana ring tulah pamidi de Hyang Mami mwang ring wigrahaning mala, papa pataka, tan katama upadrawa wastu wastu wastu paripurna anemuwaken rahayu tekeng kula sagotra, mwang santana, namastu jagaditha ya Sang ginelar Ong karatna mantram, hredayam masu nirmalam yogi swaram.
Uni riasitkala, duk tan kumelencong bhumi Bali lawan Silaparang, kewalia hana gunung
2.a. maring Bali, ring Wetan Gunung Lempuyang, ngaran, ring Kidul Gunung Andakasa, ngaran, ring Kulwan Gunung Watukaru ngaran, ring Lor Gunung Mangu ngaran. Ri mwah hana Gunung Bratan, ngaran. Nimitania ingan den ira Hyang Ari Bhawana, sadakala njong genjong ikang bhawana, yatika matangian paduka Bhatara Hyang Pasupati kapiwelas hyun tumon ring ulaha ning sarat, sadnya Bhatara amupak parawanikang Giri Hyang mahameru, kumelaken mareng pulina Bali tekeng Silaparang, sira ta Badawang Nala, kinon ta bungkahi parwata, Sang Anantaboga papareng Sang Naga Basukih, maka bandanikang parwata, Sang Naga Taksaka umiberaken, tumurun haneng Bali, malaning we, Siwa Sura Uttama Mrakya, Awidya Titi Wot Masa, Kresna Paksa, tekeng Panca Dasi, Kala Rudira Bhumi Mastakeng Witangsu I-
2.b. sakam  ooo o o o o o o o o o o, duking mangkana rimba ikang eka tang bhumi Bali ngaran,  Eka Windhu, arawas lawas punang kala, prapta yasaning rat ri sandintenya, Siwa Kawyawara, uttamaning uku ning Tolu, Candra Sira, Titi Sukla Paksa, Pawana Sitangsu, Rudira Parwata, Sirsa Widyut, Wesaka Sunya Pandita, warsaning jadya, 7, praptang udan madres, sinung riyut, genter pater, saha kilap tatit, lindunikang rat, saha klepug, rwa ulan lawasnia udan, wekasan mekeplug giri ayanging Tolangkir, mijil tang Salodaka ngaran. Ri wusing mangkana, pira kunang antajin ikang kala, praptang di we, Siwa Kuye, Wara Kuda Olih, Sasadara Ratu, 5, sukla paksa ping panjodara bhumi, ti, ngaran swanita, kretya mastaka witangsi 1, wesakam, Gni Bundara 31 tahunya. Mwah makeplug ginggung Giri Tolangkir,
3.a. mijil paduka Bhatara Hyang Putranjaya, tumut arinira, Bhatari Dewi Danu, tumurun wanteneng Basukih, tineher rakwa aparhyangana ring Giri Lempuyang, mangkana katattwania nguni ring asitkala duking adan pamargan Bhatara Tiga, kinon dera Hyang Pasupati, ling Bhatara nguni, kamung anakku Mahadewa, nidaku Gnijaya, nora waneh anakku mangke tumurun haneng Bali, maka sinembahaning pulina Bali. Mangkana wetyanira Hyang Pasupata angastungkara Bhatara Tiga, adulur pangalpika ndah umatur Sang Hyang Tri Purusa :
            “Singgih Paduka Hyang Mami dudu saking aniwal
3.b.      adnya Paduka Bhatara nimitana nghulun karya lare, tan wring margaha”.
Sumahur Hyang Pasupati, ling ira :
“Anakku, aja walangati, inghulun kerta lugraha, sida sidhi adnyananta, apan kita anakta mangko”.
Riwusing mangkana, tineher Bhatara Tiga sinung yoga pinerastista sinuksma ri olih taktakan yeh gading, lumaku Hyang Tri Purusa, awan maring soring arnawa, cet maring Giri Hyanging Tolangkir, aparahyangana ring Basukih, mangkana pidartania ring Usana
Pira kunang antajinikang kala, renos parahyangan ira Bhatara Tiga wenten ring Bali Kayangan, tan ucap dateng ring we, kaye siwa julung arik, sasadara marga  uttara badrawada, titi pratipada sukla, swanita pawana budara, swanita anga bhumi, sirsa jadma, wesaka    naga wulan witangsu
4.a. udaning naga dita, ya tika Bhatara kalih Hyang Mahadewa papareng lan Hyang Gnijaya, mayoga ring parwateng Tolangkir, mwah mekaplug Giri Tolangkir, wetu blabur geni saking sidhi adnyanan ira Hyang Genijaya, duking mangkana ingaranan Embah Luwah Gni, katama pitakaning mangke. Mwah Bhatara Gnijaya mayoga, mijil putran Bhatara saking Panca Bayu, 5, kan panuwa abhiseka Sang Brahmana Pandita, ngaran, arinira akakasih Mpu Mahameru, ngaran, mwah sang anwam akakasih sira Mpu Gana ngaran. Mwah sang ing wekas apuspata sira Mpu Pakuturan ngaran. Mwah arinira sang ing panguntat, atengeran sira Mpu Pradah, paling alit, ngaran. Telas umantuking Giri Semeru, sama angawangun yogha draka ngastiti Bhatara Hyang Pasupati, tangeh yan kata-
4.b. kena, heneng ikang kata sakareng........... bersambung

BABAD IDA BHATARA SAKTI WAHU RAWUH. Geria Pidada Kelungkung.

BABAD
IDA BHATARA SAKTI WAHU RAWUH.
Geria Pidada Kelungkung.

asal lontar  
:  Kantor Pusat Dokumentasi Kebudayaan-Bali, ring Denpasar.
Tanggal
:  2 Maret 1981.
No Lontar    
:  Z.3214.VA.
Diketik kembali oleh
:  Ida Bagus Gede Merta Dalem,   Giriya Telaga, Melinggih, Payangan, Gianyar.
Tanggal  
:  18 September 2013.
No Arsip      
:  00/09/13-A5.
Katureksa olih      
:  Ida Bagus Bajra

1. a.  “OM  AWIGHNAM  ASTU “
             
Pranamya sira sang dewam,  bukti mukti itartaya, Prawakaya tatwa wijnyeyah, brahmadi pataye swarah.
Nama Siwaya, sembah ing nghulun ri pada Bhatara, sira manganugrahini bukti mwang mukti sidha saprayojHana, tan pamangguhang wighna, kamenan ing nghulun mujaraken iking kata, Brahmakula-putra
Swasti.
Hana sira Bhagawan Rama-parasu ngaran ira, Rai Recika pitamaha, pitamaha, pita Bhagawan Jamadagni, Bhagawan Bhregu tengeran ira waneh, sira ta amredyaken wangsa, Brahmakula-putra, katekan mangke, ngkaneng bumi Bharata Warsa.
Kaloka sapta linggeka, yawadi deha dimahe, Ganti swawila bhuwanam,     naradi-nara dopanam.
I wekasan, apa kunang ikang kala, pasilih-silih ning manuwangsa, sampun anyapta lingga wikrama, madeg Sri Bhuminatha ring Yawa Dwipa, ngkaneng Daha-Nagara, manuwangsa sira, gumanti Bhathara angalih maring Mahospahit, irika ratu cakra-warting sarat, pira lawas iran siniwi, moga pangdan ing kali sangara, kalah ikang Yawa Dwipa mandala den ing gama selam, hana sira Brahmana atisaya kottaman ira, prasida umagguhang kasteswaryan, sira Mpu Nirartha tengeran ira, pita de Dang Hyang Asmara natha, sira ta angalih mareng Bali.
Swarga wobala wijnyanam,    ema bandhano putrakah, Wredi ya wangsa bamano, lingante samudayangsa.
Sadateng nireng Bali, anganting Kamenuh, Bumi Balabatuh, hana Bandesa Mas, ring Mas bumi Sukawati, dreda bhakti ri sang wawu rawuh, sweh sutanya istri, manohareng rupa mwang guna, ya ta pinarigraha maka istri den ira Mpu. Linganta, pira wangsa ira kang Yawa Dwipa, mwang ring Bali. Hana suta Maharsi, mutuh Brahma-putri sakeng Yawa Dwipa, Daha Nagara, kalih siki, laki-stri, ikang jyesta istri, umor ing sunya, anganti ring Malanting, pinaka Dewati ngkana katekan mangke, ikang laki-laki, apanengeran Padanda Wayahan Kulwan. Mwang hana suta matuh Brahmani sakeng Pasuruhan, kalih siki kapwan laki-laki, apenengan Brahmani Padanda Ler, Padanda Lor. Mwah suta Maharsi, matuh Ksatriyangsa sakeng Brangbangan, tigang siki, Padanda Rai, sira sang inucap Bhathari Ni Swabawa, ikang laki-laki, Padanda Telaga, Padanda Keniten. Mwah suta matuh sakeng Bandesa Mas, sasiki laki, Padanda Mas ngaran ira. Mwah hana pariwarane istri Hanake Bandesa Mas, ikang (sawiji) winwat inaturaken jeng Maha Mpu, pinarigraha maka istri maweka laki sawiji, mangaran Ida Patapan. Sahika akweh pasamudayan ing putra sang ing Wawu Rawuh, awur-wuran pratapa, sidha Panditha.
Kunang hana pawekas ira Mpu ring putra kabeh, ling nira,
Iki Hanak ing nghulun kabeh, ....
1. b.
..... rengwaken udesangkwi ri kita, yeki Si Patapan, aywa kita wah sumurup, kewala kita amet, apan metweng Sudra-janma, nahan pawekas nira Maha-Mpu, tinut den ing putra kabeh, prasama amredyaken kula wangsa, ya tojaren mwah “.
Purwa menuh manowaca, Utara warsa Janggala, Wredyangsa wangsa wijnyeyah,            Asma tanda-tanda dine.
Purwa Padanda Kamenuh ka takna, jyesta putra Padanda Wayan Kulwan, sira angalih lor ing gunung, Bhumi Banjar Ambengan, sira widyadi guna weda paraga, mahabala, neher maka sajnya Padanda Ngurah, wredi kula wangsan ira ka tekan mangke ring Banjar Ambengan, mwang ring Den Carik. Kunang hana wekan ira kari ring Kamenuh, Hanama Padanda Katandan, sira aweka Padanda Bon Biyu, Padanda Kamenuh, Padanda Katewel, Padanda Ktut Bukit, sira angalih maring Gelgel, ring Dawan.
Mwang ring Selat Duda, Padanda Selat naman ira, hana wangsan ira laki bi. Mwang ring Subagan, Padanda Kamenuh, hana wangsan ira.
Ika Brahmana watek Ngurah, kang amatuh Brahmani sakeng Daha, sira sang-
2.a. Saksat Sang Hyang Tunggal kotaman ira........